پل هویت ما به توسعه آینده

فاطمه صدرا | طراح محتوای استراتژیک

میراث فرهنگی ناملموس، تنها یادگاری از گذشته نیست؛ سرمایه‌ای زنده است که هویت یک ملت را به امروز و فردا پیوند می‌دهد. این میراث شامل زبان‌ها، موسیقی‌ها، آیین‌ها، مهارت‌های سنتی و دانش بومی است؛ منابعی که معتقدم باید پاس داشته شوند. منابعی که اگر بی‌تفاوت بمانیم، در سکوت محو خواهند شد.

گیلان، فراتر از منابع طبیعی‌اش، دارای گنجینه‌ای از میراث ناملموس است که هویت، روح و مزیت رقابتی این استان را شکل می‌دهد.اینها نه تنها یادگاری از گذشته‌اند، بلکه موتور محرک گردشگری معنادار، اشتغال خلاق و اقتصاد فرهنگی به شمار می‌روند. 

با این حال، چه اندازه جدی گرفته شده‌اند؟

 موسیقی‌های محلی همچون «گیلکی‌خوانی»، آیین‌هایی مانند «نوروزبل»، و مهارت‌هایی مانند بافت «چموش» یا «چادرشب»، نمونه‌هایی هستند که هنوز در برخی نقاط استان زنده‌اند. 

اما بسیاری از این گنجینه‌ها در خطر فراموشی قرار دارند. آواز صیادان، روایت‌گری‌های شبانه در روستاها، و شیوه‌های اصیل آشپزی گیلانی که روزگاری از مادر به دختر منتقل می‌شد، امروز جای خود را به نسخه‌های تجاری و بی‌روح داده‌اند. این یعنی بخشی از ریشه‌های خود را در اثر بی‌توجهی، آگاهانه از دست می‌دهیم.

تجربه‌های موفق در دیگر مناطق جهان نشان داده است که حفظ و احیای میراث ناملموس، نه تنها یک اقدام فرهنگی، بلکه یک استراتژی توسعه است. 

با این حال، ما هنوز بیش از آنکه «احیاگر» باشیم، «آرشیودار» شده‌ایم. میراث در زندگی امروز ما نیست؛ در سطح گزارش‌ها، ویترین‌ها و جشنواره‌های نمایشی مانده است.

زمان آن رسیده که به سمت «کاربرد روزمره» حرکت کنیم. ثبت دقیق کافی نیست؛ باید آموزش نسل جوان، پیوند این میراث با صنایع خلاق و طراحی رویدادهای پایدار را جدی گرفت. درغیر اینصورت میراث، از واقعیت زندگی ما جدا سده و تنها به نمادی تزئینی بدل خواهد شد.

حفاظت از میراث ناملموس نیازمند آگاهی عمومی، پیوند بین نسل‌ها و تصمیمات استراتژیک در سیاست‌گذاری فرهنگی است.

مسئولیت این کار فقط بر عهده نهادهای رسمی نیست. هنرمندان، پژوهشگران، فعالان اجتماعی و حتی شهروندان عادی می‌توانند و باید نقش‌آفرین باشند.

اگر امروز برای حفظ میراث ناملموس گیلان گامی برنداریم، فردا برای پر کردن این خلا مجبور خواهیم بود نسخه‌های جعلی و بی‌روح بسازیم.

انتخاب با ماست؛ میراثی زنده برای آینده، یا خاطره‌ای محو در تاریخ.