آشنایی با گیلکی

رشت_سرتوک_در بیست و ششمین شماره گشت‌وگذار در زبان و گویش گیلکی به معرفی گندواش می پردازیم. به گزارش سرتوک،این شماره گشت و گذار در گویش گیلکی «گندواش»را چنین معرفی می کند:   گندواش(به کسردال): مرکب ازگند+واش؛واش همان سبزه یاسبزی می‌باشد منتهی سبزه ای که هرزوبی مصرف بوده ومجموعاًبه معنای نوعی سبزه خودروکه بیشتر در قدیم مصرف می شده وخاصیت درمانی داشته حتی دیده شده که درمواقع تنگی نفس کودکان ونوزادان شیرخوار، به پیشنهادمامای محلی یاخانمهای باتجربه محلی جوشانده پودراین گیاه درآب جوش را جهت رفع تنگی نفس مذکوربه نوزادمی دادند. برگهای ریزودانه دانه این گیاه بسیاربدبووتندبوده وبه واسطه همین بوی...

در بیست و پنجمین شماره گشت‌وگذار در زبان و گویش گیلکی به معرفی زرمه لیکوی می پردازیم. به گزارش سرتوک،این شماره گشت و گذار در گویش گیلکی «زرمه لیکوی»را چنین معرفی می کند:   زرمه لیکوی(لیکی): راسو،حیوانی بدقیافه وخونخوار که از وی به عنوان قاتل مرغ وجوجه یادمی کنند زیراشب هنگام با ورود به لانه مرغ وجوجه با مهارت خاصی خون آنها را مکیده و نابودشان می کند.

در بیست و چهارمین شماره گشت‌وگذار در زبان و گویش گیلکی به معرفی پاکینی می پردازیم. به گزارش سرتوک،این شماره گشت و گذار در گویش گیلکی «پاکینی»را چنین معرفی می کند:   پاکینی “پاکینی” در گویش گیلان به معنای “تمیز، پاکیزه، آراسته” است. این کلمه از دو بخش “پاک” و “ینی” تشکیل شده است. “پاک” به معنای “تمیز، پاکیزه” است و “ینی” به معنای “بودن” است. بنابراین، “پاکینی” به معنای “تمیز بودن” است. این کلمه در گویش گیلان کاربردهای مختلفی دارد. به عنوان مثال، می‌توان از آن برای توصیف ظاهر یک شخص، یک مکان یا یک شیء استفاده کرد. همچنین،...

در بیست و سومین شماره گشت‌وگذار در زبان و گویش گیلکی به معرفی چشوو می پردازیم. به گزارش سرتوک،این شماره گشت و گذار در گویش گیلکی «چشوو»را چنین معرفی می کند: چشوو(به فتح چ وضم شین): چادرشب که سالیان متمادیست زنان خانه دار حین کار در خانه ،مزارع برنج یا باغات چای به کمر می بندند. در عقاید قدیمی زنان اینطور مطرح است که چادرشب جهت مراقبت از کمرشان با توجه به حجم شدید کار و فشار جسمی ناشی از آن ،خاصیت درمانی و پزشکی دارد.

در بیست و دومین شماره گشت‌وگذار در زبان و گویش گیلکی به معرفی بومدار می پردازیم. به گزارش سرتوک،این شماره گشت و گذار در گویش گیلکی «بومدار»را چنین معرفی می کند:   بومدار(به سکون میم): ستون های وتیرهای چوبی سقف خانه های گلی قدیمی درمناطق روستایی شرق گیلان.هم اکنون درمناطق ییلاقی وارتفاعات مشرف به شهرستان رودسر خانه های گلی قدیمی وحتی نوساخت باچنین ترکیب معماری سنتی بچشم می خورد.

  اختصاصی سرتوک،در بیست و یکمین شماره گشت‌وگذار در زبان وگویش گیلکی هلاچین ویا هالو چین و…که در مناطق مختلف روستایی قطعا به اسامی دیگری نیز معروف است ولی به هر گویشی تلفظ شود بخشی از بازی های کودکانه را همراه با بزرگتر ها تداعی می کند هلا چین یا  تاب بازی از همان ایام کودکی یکی از بازی های خاطره ساز و ماندگار است که همه کم و بیش گفتنی های فراوانی از آن به یاد دارند… اما هلاچین یا هالو چین تاب این شماره گشت و گذار در گویش گیلکی «هلاچین»را چنین معرفی می کند: «هلاچین :  منظور...

اختصاصی سرتوک،در این شماره ازبین مطالب رسیده به واگویه حشره ای به نام سبول می پردازیم.(۱۹) سبول(سوبول): حشره ای گزنده که خون خوار است سبول هم خانواده سوبول که درخانه ونیزوسایلی نظیر پوشاک وجسم افراد متاثر از رعایت نکردن بهداشت عمومی پیداشده رشود و نمامی نماید و پرواز نیز می کند. این دونوع شپش درقبل ازپیروزی انقلاب درخانواده های روستایی مظهرمریضی های شدید وآلودگی خانه های مردم روستابوده که پس ازپیروزی انقلاب شکوهمنداسلامی واهتمام به امربهداشت عمومی هم اکنون کمترمشاهده می شوند.

رشت _ سرتوک_ «دست کیل و دخل» اصطلاحی است که در کشاورزی ومحصول برنج کار برد دارد البته در کنایه زدن ها نیز از آن استفاده می شود.. به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سرتوک ، در پی استقبال مخاطبین در هجدهمین شماره گشت‌وگذار در زبان وگویش گیلکی را به معرفی  چند اصطلاح دیگراختصاص دادیم که از دیرباز تاکنون هنوز هم  در بعضی از مناطق روستایی بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد و متداول است. دست کیل:اصطلاحی درکارکشاورزی مثلاًبرنجکاری.به عنوان مثال وقتی چندکارگر(زن یامرد)حین نشاء برنج ویابرداشت محصول برنج هرکدام بخشی اززمین زیردست خودرا بخش بندی کرده به شکل مستطیل یا...

اختصاصی سرتوک،هفدهمین شماره گشت‌وگذار در زبان وگویش گیلکی را به معرفی دوگیاه می پردازیم که بیشترین رویش آن در استانهای شمالی بویژه گیلان درحاشیه جاده ها وباغات قابل رویت است با ظاهری سرسبز ولی گیاهی خودرو که در گذشته نه چندان دور در بعضی از مناطق روستایی بیشتراز آن استفاده می شد. پیلام(پیلوم): گیاهی باساقه هاوبرگ های بلندکه ازقدیم درروستاهای شهرستان رودسر  درحین گزیدگی ناشی ازگیاه گزنه برروی زخم مذکوراستفاده می شده وبیشتربه همین خاطرمعروف است.ضمناًهم اکنون پس ازگذشت سالیان متمادی،کشاورزان برنجکار درجهت تولیدگرمابرروی تخم نشای برنج درمنازل خودقبل ازشروع بکارکشاورزی ازپیلام استفاده می نمایندتاباگرمای تولیدشده ناشی ازتجزیه برگ  وساقه...

اختصاصی سرتوک،در این شماره ازبین مطالب رسیده از شرق گیلان به مناسبت نوروز باستانی و پایان تعطیلات نوروزی به واگویه یک بازی محلی می پردازیم.(۱۶) جیج بیج: نوعی بازی نوروزی باستانی بجامانده درشرق گیلان و در اطراف رودسر که طی آن دونفرکه تخم مرغ هایی راکه عیدی گرفته اندباگذاشتن دربین مشت یک دست خود،بخشی ازنوک یکطرف تخم مرغ رابه بخشی ازنوک تخم مرغ رفیق دیگرش یواش کوبیده ومی گویند؛جیج بیج.هرکس که تخم مرغش شکسته شودبازنده محسوب شده وبایستی تخم مرغش رابه برنده بدهد.