چموش پاتو میراث ماندگار گیلان در کنار گالوش، دو پای‌پوش سنتی متفاوت

رشت_سرتوک_در شصت و سومین شماره گشت‌وگذار در زبان و گویش گیلکی به معرفی چموش و‌گالوش  می پردازیم.

به گزارش سرتوک،چموش پاتو، کفش دست‌دوز سنتی گیلان، همچنان به‌عنوان نمادی از هویت بومی شناخته می‌شود؛ پای‌پوشی که با گالوش ــ کفش لاستیکی پرکاربرد در شمال ایران ــ تفاوت‌های آشکاری دارد و هر یک بخشی از فرهنگ مردم این خطه را روایت می‌کنند.

«چموش پاتو» یکی از قدیمی‌ترین کفش‌های محلی گیلان است که با چرم طبیعی و هنر دست استادکاران ساخته می‌شود و پیشینه آن به سده‌های گذشته بازمی‌گردد. این کفش سنتی که در گذشته بیشتر مورد استفاده کشاورزان و روستاییان قرار می‌گرفت، امروز به‌عنوان نمادی از صنایع‌دستی اصیل و یادگاری ارزشمند از فرهنگ بومی عرضه می‌شود.

در مقابل، «گالوش» کفشی لاستیکی و صنعتی است که از اوایل قرن بیستم وارد زندگی مردم شمال ایران شد و به‌دلیل مقاومت در برابر رطوبت و باران، به‌ویژه در شالیزارها و محیط‌های گلی، جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد. برخلاف چموش پاتو که ساخته دست هنرمندان بومی و دارای ارزش فرهنگی است، گالوش محصول کارخانه‌ای بود و بیشتر جنبه کارکردی و اقتصادی داشت.

چموش پاتو نه‌تنها کفشی برای پوشیدن، بلکه هویت و اصالت مردم گیلان است. در حالی‌که گالوش راحت و ارزان بود، اما هیچ‌وقت جای چموش را در دل مردم نگرفت.

این نگاه در شعر گیلکی نیز بازتاب یافته است:

«باغ رمش نداریمی پای چموش نداریمی / خانۀ سر خرابیه فاکون و با تلار سر»
(دیگر باغ و رمش را نداریم، و از پای چموش خبری نیست / خانه ویران شده، چه رسد به تلار و شکوه گذشته)