احمد سمیعی گیلانی

به گزارش سرتوک ،احمد سمیعی گیلانی،مولف، ویراستار و مترجم، ۱۱ بهمن ۱۲۹۹ در محله سنگلج تهران در خانواده‌ای گیلانی به دنیا آمد.

پدر او مجتهد و تحصیل‌کردهٔ نجف بود و مادرش فرزند ملامحمد خمامی، روحانی شناخته‌شدهٔ رشت بود.

وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در رشت گذراند و سپس وارد دانشگاه تهران شد.

سمیعی در اواخر دههٔ 1340 به‌عنوان ویراستار در مؤسسه انتشارات فرانکلین آن زمان مشغول خدمت شد و به‌موازات آن دورهٔ کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی را در دانشگاه تهران گذراند.

چند روز پیش از آغاز سال ۱۴۰۲، نیکولا رُش (Nicols Roche)، سفیر فرانسه در ایران، با حضور در منزل سمیعی گیلانی، بالاترین نشان نخل آکادمیک فرانسه، کوماندور، را به او اهدا کرد. او مترجم، ویراستار و نویسندهٔ ایرانی و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. او را «پدر ویرایش ایران» و همچنین «پدر ویراستاری نوین ایران» خوانده‌اند.

نخستین کار سمیعی در فرانکلین ویرایش اثری از آمینه پاکروان دربارهٔ آغامحمدخان قاجاربود که پیش از او برعهدهٔ جهانگیر افکاری قرار داشت. کار بعدی هم ویرایش ترجمهٔ مهرداد نبیلی از از ره رسیدن و بازگشت، اثر آرتور کستلر، بود.

او، در کنار حرفهٔ ویراستاری، چند کتاب در زمینهٔ نگارش و ویرایش هم تألیف کرد و به‌مرور مقاله‌های ارزشمندی در مجلات متعددی نظیر پیک جوانان، کتاب امروز و رودکی به‌چاپ رسانید. آیین نگارش و ویرایش و شیوه‌نامهٔ دانشنامهٔ جهان اسلام از جملهٔ این آثار هستند.

سمیعی که به زبان فرانسوی و انگلیسی مسلط بود کار ترجمه را هم با برگرداندن رمان دلدار و دلباخته، از ژرژ ساند، شروع کرد و بعد آثاری از نویسندگانی مانند ژرژ پرک و گوستاو فلوبر را هم به فارسی برگرداند.^[ ترجمهٔ ساخت‌های نحوی، اثر نوآم چامسکی، و تتبعات، اثر میشل دو مونتنی، نیز از دیگر کارهای او در این زمینه‌اند.

سمیعی پس از انقلاب در بنگاه ترجمه و نشر کتاب (بعدها، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی)، مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، انتشارات سروش، مرکز نشر دانشگاهی و بنیاد دائرهالمعارف اسلامی به ویراستاری ادامه داد. او از سال ۱۳۷۰ به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و پس از آن، از ابتدای انتشار دورهٔ جدید نشریهٔ نامهٔ فرهنگستان در سال ۱۳۷۴ تا خرداد ۱۳۹۸، سردبیری این مجله بود.^[ سمیعی همچنین مدیریت گروه «ادبیات معاصر» فرهنگستان زبان و ادب فارسی را نیز برعهده داشت.

دریافت نشان نخل آکادمیک

در ۲۳ اسفند ۱۴۰۱، چند روز پیش از درگذشت سمیعی، نیکلا رُش، سفیر فرانسه در ایران، به خانهٔ او رفت و به‌سبب نقش سمیعی «در معرّفی آثار ارزشمند فرانسه به‌زبان فارسی» بالاترین درجهٔ نشان نخل آکادمیک وزارت آموزش ملی فرانسه، تحت عنوان «کوماندور» (به‌معنای «فرمانده»)، را به او اهدا کرد.

درگذشت

پدر ویراستاری ایران چهارشنبه، دوم فروردین ۱۴۰۲، براثر کهولت سن در منزل خود در تهران درگذشت .و پیکر وی با بدرقه مسئولین استان و مردم فرهنگ روست گیلان در تالار مرکزی رشت در خانه ابدیش آرام گرفت.

کتاب‌شناسی

 آثار و تألیفات استاد سمیعی عبارتند از: 

• دلدار و دلباخته، ژرژ ساند (ترجمه)، ۱۳۴۵
• خیال‌پروری‌های تفرجگر انزواجو، ژان ژاک روسو (ترجمه)، ۱۳۴۵
• چیزها، ژرژ پرک (ترجمه)، ۱۳۴۸
• ادبیات ساسانی، ۱۳۵۵
• داتا گنج‌بخش (زندگی‌نامه و تعالیم شیخ ابوالحسن علی‌بن عثمان هجویری)، شیخ عبدالرشید (ترجمه)، ۱۳۴۹
• چومسکی، جان لاینز (ترجمه)، ۱۳۵۷
• هزیمت یا شکست رسوای آمریکا، ویلیام لوئیس و مایکل له‌دین (ترجمه)، ۱۳۶۰
• ساخت‌های نحوی، نوآم چامسکی (ترجمه)، ۱۳۶۲
• آیین نگارش، ۱۳۶۶
• دیدرو، پیتر فرانس (ترجمه)، ۱۳۷۳
• سالامبو، گوستاو فلوبر (ترجمه)، ۱۳۷۴
• شیوه‌نامهٔ دانشنامهٔ جهان اسلام، ۱۳۷۵
• نگارش و ویرایش، ۱۳۷۸
• تتبعات، مونتنی (ترجمه)، ۱۳۸۳
• مسیح، کارل یاسپِرس (ترجمه)
• آشنایی با زبان‌شناسی (کلیات و واج‌شناسی)، ۱۳۹۱